Beşê Yekem: Mêvanê Rojavabûnê û Kilîda Rabirdûyê (Dema Niha)
1.1: Nexşa Rojavabûnê û Mêvanperwerî (Hevdîtina Şiyar û Hoşeng)
Rojekê ez rûniştibûm, roj ber bi rojava ve diçû da ku şevek nû dest pê bike. Li wir, zarok li benda êvarê bûn ku kalik ji wan re çîrokên gelêrî yên exlaqî bibêje. Erê birano, ez li ber deriyê mala xwe rûniştibûm, li tenişta riya sereke ya ku devera Amîka bi riya giştî ya (Raco – Efrîn – Heleb) ve girêdida.
Ez li beriya çiyê bûm, li cihê ku dîmen wekî tabloyekê ku hunermendekî mezin ew xêz kiribû, rengên xwezayê di payîzê de tevlihev dibûn. Darên maziyan û zeytûnên çiyayî yên ku pelên wan ber bi zerbûnê ve diçûn, bi rengên din re tevlihev dibûn. Di nav wan daran de, dengê pîkê (amûrek muzîkê bayî ye ya gelê Kurd) belav dibû, şivanê gund melodiyên xemgîn lêdixist û pezên wî li dora wî diçêriya.
Ez wisa di nav xeyalan de bûm û li xweza û axê mêze dikir. Ji nişka ve, ciwanekî xweşik di rê de dihat, û roj li ber rojava bû. Destê xwe rakir û got: Silav li we be, bi dengekî ne asayî. Min silava wî vegerand: Silav bira, tu di vê derengiya şevê de li ku derê yî.
Wî got: Ez dixwazim herim Efrînê, bi zaravekî tevlihev di navbera Erebî û Kurdî de. Min jê re got: «Were qehweyekê vexwe,» û di dilê min de bû ku ewê wê şevê li cem me bimîne, ji ber ku êdî tu wesayît nemabûn.
Bi rastî, ew ciwan derbasî hewşa malê bû. Min gazî kir: «Şêro, kursiyekê ji bo mêvên wîne.» Diya min qehwe anî. Dema em axivîn, min jê pirsî: «Bira, diyar e tu li vê deverê xerîb î. Tu ji ku têyî û bi ku ve diçî? Wî axînek kişand û got: «Ax bira, erê, tu dikarî ji min re bibêjî xerîb û nêzîk. Ez Hoşeng im, ji Şamê me, lê bi eslê xwe ez ji gundê Kevrî Reşê me.
1.2: Rakirina Perdeyê Li Ser Sira Mîratî
Hoşeng (Çîroka xwe ji Şiyar re didomîne): Ev xwezayê ku dilan nêzî hev dike û çîrokên evînê çêdike ku cudahiyên civakî, dewlemend û xizan nas nakin. Bira Şiyar, nizanim çima ez ê çîroka xwe ji te re bibêjim. Mehek berê, dema min wesyeta bavê xwe li Şamê xwend, her tim min digot: çima tu xizmên min tune ne?»
«Piştî ku bavê min wefat kir û çiliya wî qediya, jina min Îva zerfek da min, ku bavê min – Xwedê jê razî be – wesiyet kiribû ku piştî mirina wî bide min. Min zerf girt û destên min dilerizîn. Min ew vekir û tiştên di hundir de derxistin: nasnameyek kevin û nameyek bi destxeta bavê min bû.
1.3: Wesiyet: Çîroka Şoreşgerekî bi Navê Mîrza
Nameya Bavê Mîrza kurt e: “Kurê min Hoşeng, niha tu dikarî rastiyê bizanibî û malbata xwe nas bikî, ya ku rojekê ez jê reviyam. Ez ji gundê Kevrî Reşê me, ji Mala Axayê Hemreş im. Min ji Zeynebê hez kir, keça şivanê gund Hesen Şefan. Ez li dijî malbata xwe derketim, lê dema ez ne li wir bûm, kalikê te Zeyneb bi Mihemed ji Mala Hesen Mehik re zewicand. Piştî salekê, Zeyneb keça xwe Ayşe anî. Piştî ku Ayşe bû salek, di şevek heyvî de, min delala dilê xwe revand (dayika te). Ez ji koka xwe qut nebûme. Kurê min, ez ne sûcdar im, ez tenê şoreşgerê li dijî wan adetên kevnar û cudahiyên çînî me.»
Hoşeng: Dema min name xwend, min fêm kir ku wesiyeta bêdeng Ayşe ye. Xwişka min a ji dê, keça diya min Zeyneb, ya ku bavê min dema diya min revand, li dû xwe hişt. Ev bû wesiyet, ku ez vegerim û li Ayşeyê bigerim.
1.4: Veger û Rûbirûbûn (Şoka Derxistinê)
«Erê bira Şiyar, ez wê şevê li cem wan nemam. Dema ez gihaştim cewserê zeytûnê, min apê xwe Hesenê Hemreş dît, û min ew yekser bi rûyê wî yê mina rûyê bavê min nas kir. Min jê re got: Ez kurê Mîrza Hemreş im. Rûyê wî hate guhertin, ji kenînê veguherî hêrsê. Ew li hev civiyan û her kesî digot qey min karekî nebaş kir. Min ji wan re got: Hûn sedem in, apê min Hesen û kalikê min! Çima we ji bo bavê min negot? Apê Hesen got: ‹Bireve kurê min, niha tu vegere cihê ku tu jê hatî. Heger bavê Ayşeyê û xalên te bizanin, dibe ku te bikujin. Rabe, em te ji gund derxin û wisa, Şiyar, wan pêşwaziya min kir û ez ji gund revandim.
Beşê Duyem: Agirê Hesretê Di Mala Kevin De
2.1: Mala Kevin û Mêvanperwerî
Ez û Şiyar li hev rûniştî bûn heta ku roj ber bi rojava ve çû. Em çûn hundirê mala germ. Şiyar li ber derî, li ser kevirê Bêbelkê, yê ku ji bo mêvanê lezgîn bû, ji min re şîrove kir. Piştî şîvê, bavê Şiyar çîroka min bihîst.
Bavê Şiyar ê aqilmend: Erê, dê û bavê te bûne qurbanê wan adetên kevnar. Em ê çawa alîkariya te bikin û te bi malbata te re li hev bînin? Xwedê mezin e, kurê min, ezê rêyekê bibînim ku hûn li hev bên. Min got: Apê min, ez difikirim ku ezê li gund erdekî bikirim û malekê ava bikim, da ku ez li vir bi pismam û malbata xwe re bijîm.
2.2: Sûnda Xatirxwestinê û Rêwîtiya Vegerê bi Trênê
Hoşeng bi Şiyar re çû stasyona trênê ya Raco. Li stasyonê xatir ji Şiyar xwest, û Hoşeng li trênê siwar bû, ku ber bi Helebê ve diçû. Dema ku trên diçû, Hoşeng li rûyê erdê mêze dikir û di hişê xwe de bû. Wî zordariya apên xwe yên dewlemend û keremdariya malbata Şiyar a xizan berawird dikir. Wî soza bavê Şiyar, yê ku mîna Osman Sebrî dipeyivî, anî bîra xwe.
Gihîşt Şamê, li Rukn El-Dînê li derî xist.
2.3: Axaftina Hesretê û Biryara Vegerê
Zeyneb (dayik, bi hezkirin): Kurê min hezkirî! Çîroka xwe ji me re bêje.
Hoşeng ji dayika xwe re çîroka xwe got: Diya min, min nefret di çavên apên xwe de dît, lê min bavê xwe di şexsê apê xwe Hesen de dît. Wan ez ji gund derxistim.
Zeyneb, bi şerm: Tu çawa çûyî? Li ku derê mayî? Were ji min re bêje! Lê berî wê, divê tu ji min re bibêjî, te çawa bavê xwe cara yekem wekî evîndar dît? Hoşeng israr kir.
Zeyneb: Wekî tu dizanî, min ew li ber Qesitelê (Kaniya Avê) dît. Min satila xwe tijî dikir, û bavê te bi hespê xwe ve dihat. Çavên me li hev ketin, û ew ji bo min evîna yekem bû.
Hoşeng biryara xwe eşkere kir: Diya min, ez şeva borî li cem Şiyêr mam. Wî û bavê xwe şîret li min kirin, ku ez erdekî bikirim û vegerim. Apê Şiyar soza navbeynkariyê da. Diya min, bi îzna Xwedê, di Bihara îsal de, emê herin gund. Divê em erdekî bikirin û malekê ava bikin.»
Zeyneb: Erê kurê min, ez bi vê nûçeyê kêfxweş bûm. Divê tu amadekariyan bikî û pereyan ji bo avakirinê amade bikî.»
Beşê Sêyem: Bihar.. û Vegera Axayê Biçûk (Dawî û Çareserî)
3.1: Sê Mehên Benda û Navbeynkarî
Sê meh derbas bûn. Zivistan bi dawî hat û bavê Şiyêr bi bêdengî xebata xwe ya navbeynkariyê didomand. Baweriya wî bi Apên Mala Axayê Hemreş re çêbû: kurê wan ji bo kirîna axê, ne ji bo mîratê, tê li cem Xalên Mala Şefan, dil bû kilît. Wan çîroka xwişka xwe Zeyneb bihîst û pişta kurê wê Hoşeng girtin.
Di rojeke biharî germ de, têlefon li ajansa Mîrza Hemreş lêxist. Bang ji bavê Şiyar bû: Hoşeng, ax amade ye, û mêr li benda te ne. tu û diya xwe werin .
3.2: Kirîna Rûmetê û Lihevkirin
Hoşeng otomobîla xwe ya nû amade kir. Zeyneb, diya wî, jî bi wî re bû. Gihîştin mala Şiyêr. Bavê Şiyêr bi hêsiran û dilgermî Zeyneb hembêz kir.
Di roja din de, zilam li mala Şiyêr civiyan: Bavê Şiyar, Şiyar, Hoşeng, û apê wî Hesenê Hemreş, nûnerê malbata Axa ye.
Hesenê Hemreş bi dengekî cûda: Em li hev hatin, Hoşeng. Ax dê ya te be. Ev firotin ji bo bidawîkirina rabirdûyê ye.
Hoşeng perên li ser lihevkirinê bi neqd da, û kirîn bi pîrozbahiya amadebûyan temam bû.
3.3: Hevdîtina li Bin Dara Zeytûnê.
Hoşeng çû mala Xalên xwe, Mala Şefan. Xalê wî yê mezin bi hêsiran pêşwaziya wî kir.
Hoşeng: «Xalê min, xwişka min Ayşe li ku ye?
Xalê got: Kurê min, mêrê Ayşeyê çend sal berê mir. Ew niha li gundekî nêzîk dijî.
Hoşeng û Şiyar çûn gundê Ayşeyê. Wan Ayşe dît, li bin dareke zeytûnê ye kevnar rûniştî bû, strana Kurdî ya xemgîn digot. Hoşeng hêdî hêdî nêzîkî wê bû, û navê wê got: Ayşe?
Wê serê xwe rakir, û tiştên ku nas nedikirin dît, lê wê hestek kûr hîs kir.
Hoşeng çavên wî bi hêsir: Ez Hoşeng im, birayê te yê ji diya te Zeyneb im. Ez ji bo te vegeriyam.»
Ayşe rabû, û ket hembêza wî: Bira! Min dizanibû ku diya min ez ji bîr nekirime, min dizanibû.
3.4: Encama Çîrokê: Tu Malbat î
Hoşeng vedigere dema niha, li cem Şiyar rûniştî ye.
Erê birayê min Şiyar, wisa min karî kokên xwe bikirim, diya xwe vegerînim malbata wê, û xwişka xwe Ayşe bibînim. Çîroka min wekî wesiyetekê dest pê kir, lê wekî veger û rûmetekê qediya. Heger tu û bavê te nebûna, navê Mîrza Hemreş dê wekî rûreşiyekê maba, û kurê wî Hoşeng dê her û her xerîb maba. Ji ber vê yekê Şiyar, tu ne tenê heval î, lê tu malbat î.
Almanya
———
* Rojnama Newroz – hejmar /161/ – 16 Tîrmeh 2026 an – Ji weşanên Partiya Yekîtî ya Demokrat a Kurd li Sûriyê.